Qua một năm thực hiện Nghịquyết TƯ 4 “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”, chúng ta có thểthấy rõ hơn những chuyển biến tích cực về nhận thức và hành động cũng như nhữnghạn chế và khiếm khuyết cần phải khắc phục phần mềm chấm công. Thực tế triển khai thực hiện Nghịquyết cũng nảy sinh những vấn đề đòi hỏi phải giải quyết và rút kinh nghiệm mộtcách nghiêm túc trên tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật, đánh giáđúng sự thật.

Bài viết của GS.TS Hoàng Chí Bảo, ủy viên Hội đồng Lý luận TƯ,đăng trên Cổng TTĐT Chính phủ:

Nghị quyết TƯ 4 - sự dũng cảmvà trung thực chính trị của Đảng

Những vấn đề màNghị quyết TƯ 4, khóa XI nêu ra là những vấn đề cấp bách, bức xúc, đang làmcho toàn Đảng, toàn dân quan tâm, lo lắng. Đảng với dân cùng thể hiện quyết tâm,cùng chia sẻ trách nhiệm trong xây dựng,chỉnh đốn Đảng. Đồng tâm giữa Đảng với dân là sao cho Đảng ta thực sự trongsạch vững mạnh, để niềm tin của đảng viên và nhân dân đối với Đảng được củng cốbền chặt, để Đảng ta nâng cao được năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, xứng đánglà một Đảng cách mạng chân chính, đưa sự nghiệp đổi mới, phát triển bền vững vàhiện đại hóa của nước ta tới thắng lợi.Nguyện vọng chính đáng, tâm huyết và trách nhiệm đó của các thế hệ đảng viêncũng như của toàn dân chính là điểm đồng thuận lớn nhất giữa Đảng với dân hiệnnay. Nguồn trữ năng tinh thần này là to lớn và quý giá. Đó là cơ sở để chúng tatin tưởng sâu sắc rằng, một khi Đảng vì dân và dân tin Đảng, cố kết thành mộtkhối cùng đồng tâm, nhất trí trong tư tưởng, tình cảm và hành động thì không khókhăn, trở ngại nào không thể vượt qua. Những vấn đề đặt ra là cấp bách, bức xúcnên phải giải quyết khẩn trương và kiên quyết, hành động phải thiết thực, kếtquả đạt được phải thực chất để nhân dân thấy rõ và tin tưởng. Những vấn đề đặtra mà Nghị quyết Đảng đã nhấn mạnh có quan hệ trực tiếp tới sinh mệnh của Đảngvà sựtồn vong của chế độ lại là những vấn đề vô cùng phức tạp, do đó phải kiêntrì, nhẫn nại, phải làm thường xuyên, bền bỉ và lâu dài. Giản đơn và nóng vội,chủ quan và duy ý chí không bao giờ hứa hẹn một điều gì tốt đẹp.

Thực tiễn càng phức tạp càng đòihỏi quyết tâm cao, ý chí lớn đi liền với nhận thức sáng suốt, bình tĩnh, tự tin,giải pháp hành động cụ thể, thiết thực, cách làm khoa học và bước đi hợp lýtrong việc giải quyết những nhiệm vụ và tình huống phức tạp. Vào những lúc nhưthế, khi khó khăn chồng chất khó khăn, một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viênsuy thoái, niềm tin của đảng viên và nhân dân với Đảng giảm sút, muốn vượt lên,thay đổi tình hình, càng cần đến phương hướng đúng, niềm tin khoa học, tình cảmtrong sáng để hành động có trách nhiệm. Nghị quyết Đại hội XI xác định xây dựngchỉnh đốn Đảng là nhiệm vụ hàng đầu. Ngay sau đó, Hội nghị TƯ 4, khóa XI ra Nghịquyết về “một số vấn đề cấp bách trong xây dựng Đảng”. Bản thân điều đó đã làmột thành công lớn, ghi nhận một chuyển động tích cực mang ý nghĩa đột phá vềnhận thức, về tư duy lý luận của Đảng. Những quyết sách chính trị này ở tầmchiến lược, có tác dụng định hướng và chỉ đạo lâu dài, thậm chí rất lâu dài. Nóvượt ra khỏi khuôn khổ, giới hạn về thời gian cụ thể của một hội nghị TƯ, có tácdụng thúc đẩy nhận thức và hành động của toàn Đảng. Điều đó càng cho thấy, xâydựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, thường xuyên, mãi mãi.Nghị quyết đánh giá đúng thực trạng, có thể nói là sự dũng cảm và trung thựcchính trị của Đảng. Đảng không ngần ngại, không né tránh, tự phê phán,tự chỉ trích những yếu kém, bất cập của mình, nhất là nhữngsuy thoái nghiêm trọng, phổ biến đang diễn ra trong Đảng.Nghị quyết nhìn nhận toàn diện các nguyên nhân, không đổ lỗi cho hoàn cảnh kháchquan, thẳng thắn cho rằng, nguyên nhân chủ quan là chủ yếu. Nghị quyết trù tínhmột hệ giải pháp vừa để làm ngay, vừa thực hiện lâu dài, đặc biệt thấm nhuầnrằng, đẩy mạnh tự phê bình và phê bình trong Đảng là giải pháp cơ bản, theo đúngquy luật phát triển của Đảng, quán triệt các quan điểm, xác định rõ mục tiêu,chú trọng phương châm xây và chống, vừa phòng ngừa, vừa ngăn chặn và quyết đẩylùi suy thoái trong Đảng. Nghị quyết đề cao trách nhiệm của các tổ chức Đảng,của các cấp ủy và người đứng đầu, quan tâm đặc biệt tới mối liên hệ Đảng vớichính quyền, đoàn thể và nhân dân. Một tư tưởng lớn, một định hướng lớn thể hiệntrong Nghị quyết, đó là phải dựa vào dân để xây dựng, chỉnh đốn Đảng.Rõ ràng, sức mạnh của dân, sáng kiến, sáng tạo của dân, trách nhiệm chính trịcủa Đảng với dân, của dân với Đảng được nêu cao, được thi hành và thực hành. Bởithế, Nghị quyết ra đời chẳng những đúng lúc, kịp thời mà còn rất được lòng dân,phản ánh đúng tâm trạng xã hội, tâm nguyện của dân, đòi hỏi của dân đối với Đảng,cũng là niềm tin của dân với Đảng của mình.Nghị quyết TƯ 4, khóa XI là một nghị quyết có tầm vóc lịch sử, thể hiện sự hòaquyện ý Đảng với lòng dân, một nghị quyết đáp ứng đúng những đòi hỏi, những quantâm, lo lắng, dằn vặt của cả đội ngũ to lớn các đảng viên trung kiên, chân chính- và chính điều này nói lên thực chất tiềm lực của Đảng, là mặt cơ bản, chủ đạocủa tình hình Đảng ta. Nghị quyết này là nghị quyết rất hợp lòng dân, thuận theoý chí và niềm tin của dân. Bởi thế, Nghị quyết đã nhanh chóng đi vào cuộc sống,tỏ rõ sức sống, hiệu ứng xã hội rộng lớn của nó.Một năm triển khai Nghị quyết là một năm Đảng tự nhìn nhận, tự đánh giá, tự phêphán,tự cảnh báo nghiêm khắc về chính mình. Đó cũng là một năm, nhân dân đóng gópnhiệt tình, tâm huyết, sáng kiến vào việc xây dựng Đảng, giám sát và phản biệncho Đảng và Nhà nước của mình. Đây là hoạt động tham chính dân chủ, tự nguyện,trách nhiệm của dân trong điều kiện Đảng cầm quyền và Nhà nước pháp quyền.Thành tựu này là rất cơ bản trong triển khai thực hiện Nghị quyết.

Ý nghĩa cảnh báo và tác dụng giáo dục, răn đeViệc kiểm điểm tự phê bình và phê bình của cán bộ đảng viên trong tất cả các tổchức Đảng, được thực hiệntừ trên xuống dưới vừa qua là đợt sinh hoạt chính trị rộng lớn trong Đảng,là sự kiện nổi bật trong đời sống chính trị của Đảng. TạiHội nghị TƯ 6, khóa XI vừa qua (1-15/10/2012), Bộ Chính trị và Ban Bí thư đãbáo cáo với TƯ về kết quảtự phê bình và phê bình củalãnh đạo cấp cao. Lần đầu tiên trong lịch sử kể từ khi Đảng cầm quyền, BộChính trị và Ban Bí thư đã đề nghị Trung ương cho nhận một hình thứckỷ luật tập thể và cá nhân, nhận trách nhiệm trước Đảng và nhân dân về nhữngkhuyết điểm trong công tác lãnh đạo, điều hành. Thái độ và hành động đó củalãnh đạo cấp cao có tác dụng giáo dục rất lớn trong toàn Đảng, thể hiện quyếttâm bảo vệ Đảng, gìn giữ truyền thống và hình ảnh thiêng liêng của Đảng cáchmạng. Các tổ chức Đảng ở địa phương, ở các cấp, các ngành cho đến các tổ chứcĐảng ở cơ sở, theo chỉ đạo của Trung ương cũng tiến hành kiểm điểm, tự phê bìnhvà phê bình, tập thể cũng như cá nhân, nhất là ở các cấp ủy và người đứng đầucấp ủy.Tùy thuộc vào mức độ và tính chất khuyết điểm, sai lầm đã mắc phải, Đảng đã xemxét và xử lý kỷ luật đối với cán bộ đảng viên theo đúng quy định của Điều lệĐảng bằng những hình thức phù hợp. Thông tin vềtự phê bình và phê bình, về kỷ luật đã được công khai kịp thời và minh bạch.Đặc biệt, tại Hội nghị TƯ 4, khóa XI Đảng đã xác định sự cần thiết phảibỏ phiếu tín nhiệm đối với các cán bộlãnh đạo chủ chốt trong Đảng, trong hệ thống công quyền, trong Mặt trận vàcác đoàn thể, đối với các đại biểu do dân bầu.Đây không chỉ là tự phê bình và phê bình, tự đánh giá trongĐảng mà còn được đông đảo nhân dân đồng tình ủng hộ, giám sát và đánh giá.Những việc làm đó cho thấy Nghị quyết về xây dựng và chỉnh đốn Đảng đã và đangđược triển khai, thực hiện, Nghị quyết đang đi vào cuộc sống. Bằng cách đó, Đảngta từ lãnh đạo cấp cao đến hệ thống các tổ chức Đảng và cán bộ đảng viên đang rasức thực hiện những lời dạy của Bác, nhất là những điều mà Người căn dặn về xâydựng Đảng trong “Sửa đổi lối làm việc” (1947 - “Mười hai điều xây dựng Đảng cáchmạng chân chính”) và trong “Di chúc” (1965-1969).Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào lúc này,không có gì thiết thực hơn là tập trung vào thực hành đạo đức cách mạng, kiênquyết chống chủ nghĩa cá nhân, chống quan liêu tham nhũng để lấy lại niềm tintrong sáng của dân đối với Đảng.Tự phê bình và phê bình trong Đảng là sự gắn chặt giữa tự giáo dục của mỗingười với giáo dục của tổ chức, sự thành thật và nêu cao trách nhiệm khi tiếpthu ý kiến phê bình của dân, là thẳng thắn, công khai, minh bạch trong chấnchỉnh tổ chức, thi hành kỷ luật Đảng. Việc xem xétkỷ luật (tập thể và cá nhân) là cần thiết nhưng không phải là cứu cánh,không có mục đích tự thân. Kỷ luật không phải vì kỷ luật mà vì một mục đích sâuxa hơn, để củng cố sức mạnh của tổ chức, tính nghiêm minh của luật Đảng (Điều lệ),của pháp luật Nhà nước, làm cho Đảng tẩy bỏ (chữ dùng của Hồ Chí Minh) nhữngkhuyết điểm, những gì không xứng với tư cách của Đảng cách mạng, người cách mạng,vun trồng, nuôi dưỡng những cái tốt đẹp, tích cực, tiến bộ. Tự phê bình và phêbình ngay thẳng, trung thực, công tâm, nghiêm khắc với lỗi lầm mà vẫn có tìnhđồng chí thương yêu lẫn nhau, đó là sự quang minh chính đại của Đảng cách mạng,là văn hóa và thực hành văn hóa trong Đảng cầm quyền. Làm như thế, Đảng sẽ trởnên chắc chắn, khỏe mạnh, tiến bộ. Ngược lại, che dấu khuyết điểm sai lầm, khôngcó dũng khí sửa chữa hoặc lợi dụng phê bình để thực hiện những điều không trongsáng, cá nhân chủ nghĩa, vì những mục đích, động cơ cá nhân bất minh bất chínhthì sẽ không còn là nhân cách cộng sản nữa, sẽ là một Đảng hỏng. Hồ Chí Minh đãnghiêm khắc nói rõ điều đó, từ hơn nửa thế kỷ nay.Ý nghĩa đạo lý và tác dụng giáo dục đạo đức của tự phê bình và phê bình, của kỷluật là ở chỗ, mỗi người, mỗi tổ chức phải biết tự thức tỉnh, tự phán xét theolương tâm, danh dự của mình để từ bỏ điều xấu, để vươn tới điều tốt, hướng thiện,hành thiện. Người bình thường đã vậy, người đảng viên với vai trò chiến sỹ tiênphong càng phải như vậy.Hồ Chí Minh đã từng chỉ rõ, không phải cứ viết lên trán hai chữ “Cộng sản” màđược dân tin, dân chỉ tin cậy, yêu mến và noi gương những ai thật sự vì dân, tậntâm tận lực phục vụ dân, biết tranh đấu hy sinh cho lý tưởng bằng việc làm chứkhông phải chỉ bằng lời nói.Một trong những giá trị và ý nghĩa lớn nhất của Nghị quyết TƯ 4, khóa XI, của tựphê bình và phê bình là ở tính cảnh báo, sự thúc giục thức tỉnh và tính răn đe.Sinh thời, Hồ Chí Minh ý thức sâu xa việc giáo dục liêm và chính, thực hành bềnbỉ cần kiệm liêm chính và tuyên bố công khai phải trừng trị tất cả những kẻ bấtliêm, bất kể chúng là ai. Tác phẩm “Quốc lệnh” mà Người viết thể hiện rất rõ sựnghiêm khắc và thái độ quang minh chính đại đó.

Vượt lên hạn chế, yếu kém, tiếp tục làm tốt hơn, thực chất hơn tự phê bình vàphê bình trong ĐảngQua đợt sinh hoạt tự phê bình và phê bình vừa qua, dù mức độ và hiệu quả khácnhau, dù vẫn còn những hạn chế nhất định, thậm chí còn có những điều mà Đảng vàdân đều chưa hài lòng, nhưng rõ ràng, các tổ chức Đảng, cán bộ đảng viên đã cónhững khởi động bước đầu tích cực, đã có chuyển biến thiết thực. Ngay cả vớinhững người đã phạm khuyết điểm, sai lầm, những cá nhân suy thoái, những tổ chứcyếu kém cũng đều nhận ra sự thật về mình, biết rõ những gì chưa xứng, không xứngvới phẩm chất đảng viên khi tự mình soi vào tấm gương đời sống và tâm trạng xãhội của nhân dân. Sẽ không có gì thấm thía, thực chất hơn khi mỗi người biết tựđánh giá, tự vấn lương tâm và danh dự của mình, để tự mình thay đổi theo hướngtốt hơn, thực hơn.Hơn lúc nào hết, mỗi người phải ghi nhớ và thấm thía lời nhắc nhở của Bác, “phảinghiêm với mình và rộng lòng khoan thứ với người”, phải “cả quyết sửa lỗi lầm”,phải biết rằng, chống chủ nghĩa cá nhân, chống giặc nội xâm ở ngay trong conngười mình là cuộc chiến đấu suốt đời, sẽ có không ít sự đau đớn ở trong lòng,sẽ như tự phủ định chính mình, tự vượt lên những cái tầm thường, xấu xa, hư hỏngđể tiến bộ nữa, tiến bộ mãi, cái tốt thì nảy nở, cái xấu, cái ác thì mất đi, mấtdần rồi mất hẳn. Sâu xa ra, chính là biết từ bỏ tính tham, lòng tham, vụ lợi, vịkỷ, những sự đố kỵ, bon chen, hằn thù, những bất minh, bất chính chỉ vì lợi vàdanh, danh và lợi làm hư hỏng nhân cách con người trước những cám dỗ của tiềnbạc, địa vị, danh vọng, quyền lực thời buổi kinh tế thị trường. Ở đời, nhân vôthập toàn, không ai là không có khuyết điểm khi còn sống và làm việc. Không aitự nhiên mà thành tốt đẹp, thành người hoàn toàn như Bác nói. Tự phê bình và phêbình là sự hối thúc của lương tâm, phẩm giá, của lòng tự trọng, của danh dự vàliêm sỷ.Tuyệt đại đa số đảng viên ngày nay đều có học vấn, học thức, thậm chí nhiềungười có học thức cao, có vị trí, vị thế trong xã hội. Vậy mà suy thoái lại làmột bộ phận không nhỏ, lại nghiêm trọng và phổ biến thì thực trạng ấy phảilàm thức tỉnh mọi người, ai cũng phải thấy rõ thật nghiêm túc và nghiêm khắcrằng, đó không chỉ là khuyết điểm mà còn là tội lỗi. Phải thấy sựhổ thẹn và nỗi đau đời bởi sự ê chề, nhục nhã khi lương tâm thức tỉnh, khitrách nhiệm đòi hỏi. Tự phê bình và phê bình không thể ngay lập tức thay đổiđược tình hình như một phép lạ thần kỳ, bởi vượt qua “gót chân Achilles” ở mỗingười là sự vượt lên khó nhọc của từng người, không ai có thể làm thay. Giáo dụcliêm sỉ trong Đảng đã đến lúc trở nên vô cùng hệ trọng và cần thiết. Sự trừngphạt của tổ chức, sự phê phán của dư luận, công luận, ngôn luận phải đi liền vớisự tự lên án của tòa án lương tâm, phải khơi nguồn mạch ngầm sâu kín ấy để mỗingười tự phê phán, tự ứng xử, hành xử với chính mình. Cái sức mạnh vô ngôn ấy ởmỗi người phải mạnh lên, biết dằn vặt, biết xấu hổ thì mới có thể không vô cảmvới đời, với người, với chính mình. Đó cũng sẽ là sức mạnh tự bảo vệ, cần chotừng người, cần cho từng tổ chức Đảng và cho toàn Đảng của chúng ta.Tự phê bình và phê bình là hàn thử biểu chính xác nhất về tính trung thực đạođức, trách nhiệm xã hội và bản lĩnh chính trị. Đó cũng là chất chỉ thị màu đolường, phân biệt thật và giả, chân chính cách mạng thực sự, không dối lừa haychỉ là ngụy tạo, che đậy, lừa dối và tự lừa dối chính mình khi lý tưởng phainhạt, đạo đức suy đồi. Như thế, tự phê bình và phê bình là việc làm nghiêm túc,hành động đầy trách nhiệm thiêng liêng gắn liền với sức sống của Đảng, của mỗimột con người mang danh hiệu đảng viên.Nó phải diễn ra thường xuyên, bền bỉ, trở thành tự nhiên, như việc rửa mặt hàngngày để sạch sẽ, khi nhơ bẩn được xóa đi, trở thành nhu cầu, thành lẽ sống, cósức mạnh thôi thúc tự bên trong mỗi người. Bác Hồ đã từng nói như vậy, từng làmnhư vậy, ta phải noi theo, làm theo.Một thời gian dài, thiếu vắng lời xin lỗi, văn hóa xin lỗi, chưa tự ý thức đượcvăn hóa từ chức là một khuyết điểm lớn của chúng ta. Yếu kém về trách nhiệmđã kéo dài khuyết điểm ấy. Nay nhờ tác động của tự phê bình và phê bình, chúngta đã nói được lời xin lỗi trước Đảng, trước dân. Đảng ghi nhận, dân thông cảmvà bao dung. Nhưng Đảng đòi hỏi và dân càng đòi hỏi, trông đợi chúng ta khôngbao giờ được dừng lại ở lời xin lỗi, không được làm cho điều nghiêm túc ấy bịhình thức hóa, vô hiệu hóa. Càng không được lợi dụng, lạm dụng đức bao dung củangười dân để lảng tránh trách nhiệm. Hành động trung thực và dũng cảm sửa lỗi,đó là điều cuộc sống đòi hỏi, Đảng và dân mong đợi. Không làm được như vậy, đểxảy ra “hộichứng xin lỗi” thì sẽ tiếp tục làm mất lòng tin của dân, thậm chí tình hìnhsẽ nghiêm trọng hơn, xấu hơn khi dân thất vọng, chán nản, bất bình.Có dân thì có tất cả. Mất dân thì mất tất cả. Đó là quy luật muôn đời của chínhsự và cầm quyền, đang đòi hỏi Đảng ta, từng tổ chức Đảng, từng đảng viên cán bộphải làm hết sức mình vì dân, để dân tin, dân yêu, dân theo, dân ủng hộ, dângiúp đỡ và dân bảo vệ như Bác đã từng chỉ ra.GS phần mềm tính lương.TS Hoàng Chí BảoTheo Cổng TTĐT Chính phủ - Tiêu đề do VietNamNet đặt